Współczesne praktyki zielarskie. Relacje ludzi i roślin – kurs stacjonarny
KU/10488
Nauka i Środowisko
Kurs realizowany w formie stacjonarnej.
Cykl zajęć obejmuje praktyczne poznanie lokalnej flory oraz opracowywanie własnego zielnika, integrującego aspekty artystyczne i naukowe. Słuchacze zgłębią historyczne i współczesne role zielarek, tradycje i wierzenia roślinne oraz zagadnienia konserwacji przyrody. Ponadto, dzięki interdyscyplinarnemu podejściu, Słuchacze pogłębią wiedzę z zakresu etnobotaniki, ekologii i badań z użyciem narzędzi artystycznych, co pozwoli im lepiej zrozumieć złożone relacje między ludźmi i roślinami. Podczas kursu część spotkań będzie odbywała się poza salą wykładową.
- Spotkanie zapoznawcze i spacer z poznaniem wybranych roślin.
- Zielnik – forma artystyczna a botaniczna, rozpoczęcie pracy nad własnym zielnikiem.
- Zielarka, Znachorka, Wiedźma, Baba Jaga – postać historyczna czy bajkowa? Kim są współczesne polskie zielarki?
- Polskie wierzenia i obrzędy roślinne, takie jak święto Matki Boskiej Zielnej.
- Konserwacja natury w czasie kryzysów ekologicznych – ogrody botaniczne, banki nasion. Odwiedziny w Ogrodzie Biblioteki Uniwersyteckiej (ul. Dobra 56/66).
- Nowy animizm – posthumanistyczne relacje z roślinami wobec tradycji kultury ludowej.
- Dzika kuchnia – rozwiązanie na czasy wojny i głodu czy podstawa tradycji kulinarnych?
- Zbieractwo jako praktyka kontrkulturowa – warsztat.
- Podsumowanie i przegląd zielników Słuchaczy – prac końcowych.
Cel ogólny:
przybliżenie Słuchaczom różnorodnych perspektyw współczesnej humanistyki na aktualne i przeszłe relacje roślin i ludzi, obierając praktyki zielarskie za przykład do zbadania tych zależności.
Cele szczegółowe:
- zgłębianie relacji ludzi i roślin – ukazanie wzajemnych zależności między człowiekiem a roślinami, zarówno w kontekście kulturowym, jak i środowiskowym,
- zapoznanie z tradycjami zielarskimi – praktyczne i teoretyczne zapoznanie z tradycjami fitoterapeutycznymi Polski i słowiańskiego kręgu kulturowego, w tym ich historyczne i współczesne znaczenie,
- tworzenie własnych zielników – przygotowanie indywidualnych zielników w dowolnej formie (tradycyjnej lub multimedialnej), umożliwiające badanie i dokumentowanie relacji z roślinami,
- rozważanie wpływów sztuki, botaniki i nauk humanistycznych – analiza wzajemnych związków między sztuką, botaniką oraz badaniami z roślinami, łącząc podejścia artystyczne z naukowymi,
- rozwój praktycznych umiejętności – praktyczna nauka metod zbierania, przetwarzania i dokumentowania roślin poprzez różne formy twórcze i badawcze,
- refleksja nad ekologią i kulturą – zachęcanie do refleksji nad rolą roślin w życiu ludzi w kontekście współczesnych wyzwań ekologicznych oraz kulturowych,
- integracja sztuki i nauki – wzmacnianie integracji między działaniami artystycznymi i badaniami naukowymi, umożliwiając Słuchaczom wypracowanie własnych ścieżek badawczo-twórczych.
Korzyści dla słuchacza:
Słuchacz:
- zyskał wiedzę na temat różnorodnych perspektyw naukowych, dotyczących relacji roślin i ludzi,
- potrafi sytuować współczesne problemy badawcze, w tym etyczne, dotyczące roślin oraz praktyk kulturowych związanych z uwikłaniami międzygatunkowymi,
- rozpoznaje najważniejsze rośliny dla słowiańskiego kręgu kulturowego, zarówno w zakresie medycyny ludowej, jak i wierzeń oraz obrzędów,
- dostrzega i potrafi uargumentować znaczenie zieleni w mieście,
- problematyzuje sploty roślin i ludzi w kontekście kryzysów ekologicznych,
- posiada umiejętność formułowania pytań i stawiania tez badawczych oraz dyskutowania o nich w grupie, z odniesieniem do wiedzy zdobytej w trakcie i poza zajęciami,
- dostrzega odpowiedzialność badawczą i konieczność zaangażowania w etyczną problematykę badanego zjawiska,
- pomyślnie zakończył projekt zielnika, rozumiejąc jego funkcje zarówno badawcze, jak i artystyczne.
Metody pracy:
- konwersatorium,
- warsztaty,
- praca nad projektem końcowym, angażująca wiedzę i umiejętności nabyte w trakcie zajęć.
- ocenianie aktywnego udziału w zajęciach oraz zrealizowanego projektu badawczo-artystycznego prezentowanego na ostatnim spotkaniu.
Metody weryfikacji efektów kształcenia:
egzamin końcowy dla chętnych Słuchaczy polega na prezentacji własnego projektu zielnika:
- Słuchacz prezentuje zielnik stworzony w ustalonej wcześniej z Wykładowczynią formie (klasyczny zielnik z suszonych roślin, fotografia, tekst, wideo, prezentacja lub innej), przedstawiającej wybór kluczowych roślin słowiańskiego kręgu kulturowego, uwzględniając zarówno ich historię i obrzędową funkcję, jak i współczesną rolę w kulturze i lokalnym ekosystemie,
- prezentacja odnosi się do współczesnych problemów badawczych, etycznych wyzwań oraz znaczenia zmieniających się środowisk roślinnych w kontekście kryzysów ekologicznych,
- Słuchacz demonstruje umiejętność formułowania pytań badawczych, stawiania tez, wykazując jednocześnie odpowiedzialność badawczą,
- ocenie podlega zarówno praca końcowa, jak i jej odpowiednia i angażująca prezentacja.